ردپای به جا مانده از گویش کهن آذری در آذربایجان

حداقل در یکی از 7 روستای شناسایی شده، مردم همچنان به زبان آذری گویش می‌کنند.

حداقل یکی از روستاها دارای افراد مسنّی هستند که تا حدی با زبان آذری آشنایی دارند. این افراد مسن همگی متفق‌القول می‌گویند که پدر و مادرشان آذری‌زبان بوده‌اند، ولی از حدود 80 سال پیش این والدین در ارتباط با مناطق ترک‌زبان و به دلایل مختلف دیگر با آن‌ها ترکی صحبت کرده‌اند و امروز زبان اصلی روستا ترکی شده است و فقط معدودی از افراد مسن بالای 70 سال تا حدی با زبان آذری آشنا هستند.

نکتۀ جالب اینکه، در بدو ورود به این روستا جوانان و نوجوانان اصلای چیزی در این مورد نمی‌دانستند و اصلا متوجه نبودند که ما در مورد چه چیزی صحبت می‌کنیم و خودشان را ترک می‌نامیدند! ولی در آخر، همه دور ما جمع شده بودند و با علاقه به بحث ما پیوسته بودند.

دو روستا یافت نشد! اما به مناطقی دست یافتیم که تا حدودی شباهت اسمی با روستاهای موردنظر داشتند و در آن‌ها هیچ اثری از زبان آذری یافت نشد.

حداقل سه روستای دیگر باقی مانده که در مورد یکی از آنان با توجه به مصاحبه با اهالی مهاجرت کردۀ آن، با اطمینان نسبی می‌توان گفت که همچنان به زبان آذری صحبت می‌کنند.

این سه روستا (به ویژه روستایی که احتمال بالایی دارد همچنان آذری‌زبان باشد) آنچنان صعب‌العبور و دور افتاده بود که حتی گروه مجهز ما نیز تونایی دسترسی به آن را پیدا نکرد! تا حدود 15 روز آینده تکلیف این سه روستا نیز مشخص خواهد شد.

با اینکه من سرپست و مدیر این گروه بودم، ولی هیچ یک از اعضای گروه (از جمله خود من) فعلا اجازۀ انتشار انبوه اطلاعات از جمله ساعت‌ها فیلم تهیه شده را نداریم، تا جایی که همۀ اطلاعات و اسناد به دست آمده را از میان اعضای گروه جمع‌آوری کردم.(این تصمیم شخصی من است و به دلایل مختلفی گرفته شده است)

علت جمع‌آوری اطلاعات از میان اعضای گروه این بود که مبادا مثل من خودشان را مهار نکنند و از روی احساسات و خوشحالی از موفقیت حاصل شده، اقدام به خبررسانی شتاب‌زده کنند!

لازم به ذکر است که، در نواحی مختلفی از استان اردبیل هزاران نفر هستند که همچنان به زبان آذری گویش می‌کنند. همچنین در استان آذربایجان شرقی جمعیت آذری‌زبان در تعداد انگشت‌شماری روستا سکونت می‌کنند و حتی در ارومیه، تبریز، اردبیل و چند شهر بزرگ دیگر هم جامعۀ بزرگی از آذری‌زبانان مهاجر سکونت دارند، که این دستۀ آخر بیش از هر کسی، زبانشان (میراث باستانی آذربایجان) در آستانۀ نابودی است.

نکته:‌

زبان آذری در واقع گونه‌ای از زبان پهلوی است که در آذربایجان با گویش‌ها و لهجه‌های مختلف تکلم می‌شده و می‌شود. زبان آذری در اسناد تاریخ با اسامی چون آذری، فارسی، تاتی، پهلوی و فهلوی ثبت و ضبط شده است.

/ 2 نظر / 49 بازدید
جواد

با تشکر ار مطلب راجع به "گویش کهن آذری" ...این مدرک یافته شده ...مربوط به چه تاریخ تقریبی است؟ تا آنجا که مطالعات غیر تحریف شده نشان میدهد (اران ...از عنایت الله رضا...باستان تا ابتدا مغول) ... آذربایجان ... منطقه ای بوده که قسمتی از ایران کهن را تشکیل میداده... بعدها در پی قدرت نمایی های روس ...آن قسمت به کشورها و مناطق جدا جدا تقسیم شده... زبان آنها هم همان پهلوی میبوده... حال معقوله "ترک" چیز دیگری هست که از دوره تهاجم و زمامداری ترکان و مغولان به ایران ارمغان آورده شده...که امروزه زبان "آذری" رو تشکیل میدهد... با احترام

saeed

با درود 1) بنده دانشجوی فرهنگ و زبان های باستانی هستم 2) کار بسیار ارزنده ای انجام دادید 3) چرندیاتی که پانترکها درباره زبان ترکی در آذربایجان دارند در دانشگاه های زبان شناسی به چشم جک هم بهش نگاه نمی کنند 4) یافتن زبان های آریایی میتانی و هیتی در هزاره دوم پیش از میلاد در کشور جعلی ترکیه مانند خاری در چشم پانترک ها است 5) گند شون ترکیه مثل خر تو گل گیر کرده هم از لحاظ زبان شناسی و هم از لحاظ ژنتیک 6) جالب که بدونید پانرکیست در خود ترکیه جعلی شکست خورده و جالب تر اینکه روشن فکران و دانشمندان کشور جعلی ترکیه اندک اندک خود را آریایی و از نوادگان هیتی ها می نامند. پاینده ایران